september 2012

27 september 2012

E-bike kan fietsverkeer met meer dan 20% doen toenemen

In 2010 werden 1.186.000 nieuwe fietsen verkocht, Daarvan waren er 166.040 (14 procent) voorzien van elektrische trapondersteuning. In 2011 werden 178.000 elektrische trapondersteunde fietsen verkocht, meldt de RAI Vereniging. Deze groei is al enkele jaren waar te nemen. Door opkomst van de e-bike wordt de afstand die per fiets afgelegd kan worden behoorlijk vergroot. Hierdoor komen omliggende kernen ineens binnen fietsbereik van de stad. Hoeveel kansen biedt de e-bike biedt voor de bereikbaarheid van de grote steden?

Het KpVV heeft een analyse gemaakt naar de potentie die de e-bike biedt voor het woon-werk verkeer naar alle grote steden van Nederland. Voor de 'werklocatie' is uitgegaan van de intercity stations. Vervolgens is een analyse gedaan van het aantal inwoners in diverse ‘kringen’ rondom de stad. 

De complete kaart op A3 formaat kunt u hier downloaden. Hierin staan alle intercity stations in Nederland.

In de bijbehorende Excel tabel vindt u indicatieve cijfers voor alle gemeenten binnen een straal van 15 km van een intercitystation. Er is geen rekening gehouden met factoren zoals barrières als heuvels spoorwegen en kanalen, noch met congestie en kwaliteit van OV en fietspaden. Een uitgebreide toelichting op de uitgangspunten vindt u in het Excel bestand.

Verwachtte toename per afstandsklasse
Uit onderzoek door TNO/Bovag/HBD blijkt dat per afstandsklasse de volgende toenames mogelijk zijn als de elektrische fiets gebruikt gaat worden:
- tot 2,5 km is geen toename te verwachten,
- 2,5 -5 km is de verwachte groei 10%,
- 5- 7,5 km is de verwachte groei 43%,
- 7,5-10 km is de verwachte groei 23% en
- 10-15 km is de verwachte groei 38%.


Deze groei is opgeteld bij de huidige modal split. Door de inwoneraantallen per afstandsklasse te vermenigvuldigen met deze nieuwe modal split is een inschatting gemaakt van de potentie van de e-bike op het aandeel fietsverkeer. In het databestand vindt u de resulaten voor alle steden met een intercitystation. Onderstaand staan enkele voorbeelden uitgewerkt. De kaartjes geven een beelt van de bebouwing en de inwonertallen op de verschillende afstandsklassen.

Veel winst in stedelijke agglomeraties:


Voorbeeld Schiphol 


Isochroon: afstandsklasse en inwonertal tussen 2 klassen
Middenstip: de totale potentiele relatieve groei  van het fietsverkeer
Deze kaart is een uitsnede. De complete kaart op A3 formaat kunt u hier downloaden.

Schiphol laat op de kaart een groene stip zien, dat betekent dat hier maar liefst een toename van het fietsgebruik van meer dan 20% wordt verwacht op basis van deze analyse. Dit is met name het gevolg van de potentie die een e-bike heeft op afstanden >5 kilometer. Juist in de afstandsklasse >5 km zijn zeer veel inwoners (Amsterdam, Amstelveen enz.). Voor het woonwerkverkeer van- en naar Schiphol biedt de e-bike dus een goede kans. De gemeente Haarlemmermeer zou hiermee de bereikbaarheid flink kunnen verbeteren en zou daarom op basis van deze analyse sterk kunnen inzetten op bijvoorbeeld oplaadpunten, pilots met ‘probeer’ mogelijkheden van e-bikes, informeren over de snelheidswinst, stimuleren bij werkgevers van fiets-kilometervergoedingen, realisatie van voldoende fietsenstallingen en verbetering van (separate) fietsinfrastructuur om deze potentiële groei te kunnen realiseren.

Ook in landelijk gelegen steden is er nog winst: 

                                                                        Voorbeeld Groningen 

Isochroon: afstandsklasse en inwonertal tussen 2 klassen
Middenstip: de totale potentiele relatieve groei  van het fietsverkeer
Deze kaart is een uitsnede. De complete kaart op A3 formaat kunt u hier downloaden.

De potentiële toename van het fietsgebruik als gevolg van de e-bike wordt op basis van deze analyse geschat op ongeveer 5%. Dit is met name het gevolg van de weinige inwoners van de randgemeenten in zijn totaliteit. Om deze groei te kunnen realiseren, zou de gemeente Groningen naar de grootste kernen in de omgeving de fietsinfrastructuur kunnen verbeteren en inzetten op voldoende e-bike fietsenstallingen met laadpalen, juist omdat de afstanden tot enkele grote kernen relatief groot zijn. 

Kansen voor een landelijke stad bij een grotere kern:

Voorbeeld Dieren 


Isochroon: afstandsklasse en inwonertal tussen 2 klassen
Middenstip: de totale potentiele relatieve groei  van het fietsverkeer
Deze kaart is een uitsnede. De complete kaart op A3 formaat kunt u hier downloaden.

Op basis van de grootte van Dieren en het relatief kleine aantal arbeidsplaatsen zou men niet verwachten dat hier een zeer grote potentie is voor fietsgebruik. Echter, in de omgeving van Dieren liggen enkele grote plaatsen zoals Arnhem en Zutphen. De kans dat vele inwoners vanuit Zutphen en Arnhem massaal op de e-bike naar Dieren gaan, is niet zo groot. Het geeft echter wel aan dat er een interessante link is met beide steden. Daarnaast biedt het (intercity) station van Dieren ook kansen voor e-bike: hiermee wordt het station beter bereikbaar. Om het fietsgebruik te stimuleren, zou de gemeente Dieren daarom extra kunnen inzetten op de fietsinfrastructuur naar deze plaatsen in de omgeving. Ook zorgen voor voldoende fietsenstallingen kan dit stimuleren.

Andersom geeft deze analyse ook aan dat Dieren zeer centraal ligt tussen enkele grote steden: dit kan voor de Gemeente Dieren aanleiding zijn om de aantrekkelijkheid van de locatie van Dieren extra onder de aandacht te brengen bij ondernemers. 

Veel mogelijk bij heuvelachtige stad / grenstad:


Voorbeeld Heerlen 
Isochroon: afstandsklasse en inwonertal tussen 2 klassen
Middenstip: de totale potentiele relatieve groei  van het fietsverkeer
Deze kaart is een uitsnede. De complete kaart op A3 formaat kunt u hier downloaden.

De verwachte toename van het e-bike gebruik in Heerlen is ongeveer 14 procent. Zoals gemeld in de uitgangspunten, houdt deze analyse echter geen rekening met heuvels en hellingen. Gecombineerd met het relatief lage fietsaandeel (12% van alle ritten tot 7,5 km) in de regio Heerlen komt de score relatief laag uit. Juist voor fietsen in heuvelachtige gebieden kan de e-bike daardoor een extra stimulans zijn voor fietsgebruik. Niet alleen voor afstanden groter dan 5 kilometer, maar juist ook daarbinnen. De groeipotentie zit daar, naar alle waarschijnlijkheid, ook vooral in de steden zelf. In Limburg en andere heuvelachtige gebieden zoals Ede, Arnhem en Nijmegen kan de potentie voor e-bikes daarom groter zijn dan blijkt uit deze analyse.
Daarnaast ligt er ook een grote potentie net over de grens. Aachen telt meer dan 300.000 inwoners, waarvan een groot deel op elektrische fietsafstand van Heerlen. Deze zijn ook niet in de berekening meegenomen. In tegenstelling tot de berekening zou de mogelijke groei daarom aanzienlijk groter kunnen zijn wanneer de elektrische fiets wordt gestimuleerd.



Praktijkvoorbeeld

Stimuleringsregeling stadsregio Arnhem Nijmegen
Een voorbeeld van hoe een gemeente kan bereiken dat de e-bike potentie wordt benut is de stimuleringsregeling van de stadsregio Arnhem Nijmegen. Met de ‘Stimuleringsregeling elektrische fiets’ konden werknemers van de 120 bedrijven die aangesloten zijn bij het Offensief Bereikbaarheid 30% korting krijgen op de aanschaf van een elektrische fiets. Dit resulteerde in de aanschaf van 650 e-bikes. Zij maken structureel ruim 1000 verplaatsingen per dag meer op de fiets. De potentiële toename is voor de regio Arnhem Nijmegen berekend op ruim 10.000 ritten per dag. Met de stimuleringsactie heeft de regio hier met 120 bedrijven dus al 10% van gerealiseerd. Er zijn meer dan 38.000 bedrijven in regio, een aantal waarmee de berekende potentie goed haalbaar lijkt.




Opvallende conclusies
  • De categorie tussen 5 en 10 km biedt relatief de grootste groei voor het gebruik van e-bikes 
  • Hoe meer inwoners in de nabije omgeving (niet de directe omgeving), hoe meer potentieel gebruik er is van e-bikes
  • De groeipotentie voor e-bikes is het grootst in stedelijke regio’s, dus wanneer er meerdere steden of grote plaatsen binnen de 15km cirkel liggen. Zo biedt de elektrische fiets veel kansen voor steden als Zoetermeer (nabijheid gehele zuidwestelijke Randstad), Zaandam (nabijheid Amsterdam en Haarlem) en Schiphol (nabijheid Amsterdam en Amstelveen op interessante e-bike afstand). 
  • Bij steden als Lelystad, Leeuwarden, Apeldoorn, Groningen en Assen liggen er nauwelijks kernen binnen het bereik van een e-bike. Toch is ook hier een groei van zo'n 5% mogelijk.

Aandachtspunten
  • De potentie die in kaart wordt gebracht gaat ervan uit dat alle ritten tot 15 km een relatie hebben met de binnenstad. In werkelijkheid is dit niet zo. Enkele relatief kleine steden, zoals ‘station’ Kruiningen-Yerkseke, Etten-Leur en Dieren scoren hoger dan je zou verwachten voor een kleine kern. Dit komt omdat er op e-fietsafstand grotere kernen liggen. Er zullen niet veel mensen uit deze grote kernen werken in deze kleinere steden. In deze situaties is de e-bike potentie niet realistisch. 
  • Deze analyse houdt nog geen rekening met de langere ritten die nu ineens wel de mogelijkheid krijgen om met de fiets en trein te worden afgelegd. Dit vergt een nadere analyse van de verplaatsingen > 15 km die een bestemming nabij het treinstation hebben en een herkomst op e-bike afstand van een intercitystation. Onbekend is daarbij wat de modal split dan wordt en hoe groot het aantal extra treinreizigers dan zal zijn.
  • Ook houdt deze analyse geen rekening met grenssteden. De e-bike biedt hier ook kansen voor verkeer van-en naar het buitenland. En in met name Limburg zal de e-bike daarnaast nog weer extra mensen op de fiets kunnen trekken die voorheen fietsen te onaantrekkelijk vonden vanwege de heuvels.

Meer informatie


6 opmerkingen:

  1. Naast de afstand is de directheid en het comfort van de (snel)fietsroute bepalend voor de potentiële groei aan e-bikers. Op veel routes, ik noem het voorbeeld Zoetermeer - Den Haag (centrum) wordt de huidige lange afstandfietser gefrustreerd door omrijfactoren, wachttijden en routeonderbrekingen. Met een snellere fiets zal die frustratie alleen maar groeien. Paralel is de opwaardering van de (snel)fietsroutes nodig...

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Waar kunnen we stemmen voor opwaardering van de (snel) fietsroutes?

    En voor de plaatsen > 15 km van een (intercity) station (veelal met heel beperkt OV), hoe verandert de ebike (of andere langere-afstandsfietsen) daar de modal split? Fietsen is dan interessanter dan OV, zelfs op die afstand: geen wachttijd, en vergelijkbare reistijd....

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Infrastructuur is natuurlijk ook een middel om het gebruik te stimuleren. Gelukkig zien steeds meer gemeenten dit in, verschijnen er in veel steden geasfalteerde fietspaden en wordt er aan diverse lange-afstandssnelfietspaden gewerkt momenteel.

    Deze analyse is beperkt tot 15 km omdat het aantal fietsers dat grotere afstanden aflegt (ook e-bikers) erg klein is. Daarnaast is bij deze afstanden de kans dat men naar een andere stad fietst groter. Deze analyse is hiervoor daarom niet geschikt.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Wat ook nodig is, is een verdere 'mind shift' t.a.v. elektrische fietsen. Enkele (mannelijke) collega's (begin 40)hebben naar volle tevredenheid enkele weken een e-bike uitgeprobeerd voor woon-werkverkeer. Maar vinden zichzelf dan vervolgens 'te jong' om er zelf één aan te schaffen.
    Gelukkig zijn er steeds meer fietsforensen die over deze mentale drempel stappen en gewoon gaan genieten van het fietsen op een snelle e-bike.
    Zelf werd ik door manlief hartelijk uitgelachen omdat ik Texel in de herfstvakantie alleen per e-fiets wenste te verkennen. Maar het was heerlijk, zonder gemor in de regen met tegenwind. Dat zouden meer bezoekers van Texel (nu massaal in de auto) moeten doen...

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Simply desire to say your article is as astounding. The clearness to
    your put up is simply great and i can assume you're
    an expert on this subject. Fine along with your permission let me to clutch your RSS feed to stay updated with imminent post.
    Thank you 1,000,000 and please keep up the rewarding
    work.

    Bekijk ook mijn weblog grondstoffen beleggen

    BeantwoordenVerwijderen